درباره کارسنج

 

کارسنج چیست؟

پروژه کارسنج در واقع نگاه تازه ای است به مقوله مدیریت آموزش ، فناوری اطلاعات و ارتباط میان این دو.

مقدمه: تا پیش از این هر زمان که موضوع استفاده از کامپیوتر در مدیریت آموزش مطرح می شد آنچه به ذهن می آمد لیست بلندی بود از انواع نرم افزار ها و سایتهای اینترنتی که ابزار های مختلفی را در اختیار مدیران آموزشی و مشاوران مدارس قرار می دادند.

این خدمات گرچه در ظاهر تنوع زیادی داشتند اما در واقع تنها استفاده ای که از کامپیوتر و IT در اینگونه نرم افزار ها شده بود ، بالابردن سرعت و دقت محاسبات ریاضی بود که البته در زمان خود قدم بزرگی محسوب می شد.

به طور مثال یکی از خدمات اینگونه نرم افزار ها صدور انواع کارنامه ها برای دانش آموزان و استخراج آمار و رسم نمودار های آماری مختلف بود که متاسفانه باید گفت به دلیل نبود نگاه آموزشی در طراحی این برنامه ها در بسیاری از موارد خروجی آنها از لحاظ آموزشی ناکارآمد بود.

اما زمان آن رسیده بود که از همه ی توان کامپیوتر استفاده کنیم.

کارسنج و تبدیل ”اطلاعات“ به ”دانش“ طبق نظریه دکتر دبونز ، اطلاعات را می توان در سه سطح تقسیم بندی نمود:

داده (Data) –> اطلاعات(Information) –> دانش (knowledge)

”داده“ها در واقع یافته هایی هستند که هیچ قضاوتی با خود به همراه ندارند. ”اطلاعات“ از کنار هم قراردادن داده ها و در نتیجه محاسبات حاصل می شود و ”دانش“ که در واقع بالاترین سطح آگاهی در میان این سه سطح است ، از یافتن رابطه میان اطلاعات به دست می آید.

جهت درک رابطه این سه سطح به این مثال توجه کنید. اگر نمرات یک دانش آموز را ”داده“ فرض کنیم. به مواردی همچون ”معدل“ ، ”رتبه در کلاس “، ”رتبه در پایه“ ، ”بالاترین نمره“ که از روی داده ها یا همان نمرات خام به دست می آیند ”اطلاعات“ گفته می شود ولی اطلاعاتی از قبیل اینکه “آیا این نمره در درس ریاضی نمره خوبی است یا نه“ در حوزه دانش یا knowledgeقرار می گیرد.

تا قبل از آغاز پروژه کارسنج ، نرم افزار ها و سایتهای مدیریت آموزش مدارس ، صرفا کار تبدیل ”داده“ به ”اطلاعات“را بر عهده می گرفتند و در مرحله تبدیل این اطلاعات به ”دانش“ حرفی برای گفتن نداشتند و این حوزه ای بود که تنها یک انسان می توانست بر اساس تجارب و نظرات شخصی خود ، اطلاعات را تحلیل نموده و به یک دانش دست یابد. به طور مثال فردی در مدرسه با عنوان ”مشاور آموزش“ یا ”معلم رهنما“ می بایست کار بررسی تک تک کارنامه های یک فرد و مقایسه آنها با یکدیگر و همچنین با کارنامه سایر دانش آموزان را انجام می داد تا اینکه در نهایت با در نظرگرفتن سطح آزمون می توانست در مورد وضعیت یک دانش آموز در یک درس نظر کارشناسی داده و براساس آن ، او را راهنمایی کند.

بنابراین حوزه ”آگاهی“ تا پیش از این یک حوزه کاملا ”انسانی“ تلقی می شد و فرض بر این بود که کامپیوتر در این بخش کاربردی نخواهد داشت. اما امروز می دانیم که این نگاه به فناوری اطلاعات نه تنها ناقص است بلکه نگاهی غلط و نادرست است.

در نگاه جدید ، کامپیوتر دیگر تنها یک ماشین حساب بزرگ بسیار قدرتمند و سریع نیست که تنها کاربردش محاسبه سریع ”معدل“ و ”تراز“ و ”رتبه“ باشد بلکه کار اصلی کامپیوتر ، کشف رابطه میان اطلاعات مختلف و تبدیل این اطلاعات به دانش و آگاهی است.

به طور مثال اگرجدول مطالعات یک هفته یک دانش آموز را به مثابه ”داده “های سیستم در نظر بگیریم. تا پیش از این تحلیل مطالعات )مثال تشخیص اینکه مطالعه چه درسی کم بوده و به چه مقدار که این موضوع برای هر فرد نسبت به فرد دیگر متغیر است( فقط کار یک مشاور خبره بود که با صرف زمان و دنبال کردن حجم وسیعی از اطلاعات می توانست این کار را انجام دهد.

اما در حال حاضر کارسنج مدعی است که تا حد زیادی توانسته کامپیوتر و فناوری اطلاعات را در حوزه تبدیل اطلاعات به دانش وارد نماید و به جهت همین فناوری بکارگرفته شده در کارسنج است که کارسنج را ”نسل جدید خدمات آموزشی“ می دانیم که به زودی فصل جدیدی را در مقوله بکارگیری فناوری اطلاعات در مدیریت آموزش خواهد گشود و دنیای تازه ای را در معرض دید همگان قرار خواهد داد.

کارسنج چگونه کار می کند؟

اگر چه کارسنج در قالب یک سایت اینترنتی خدمات خود را عرضه می نماید اما باید توجه داشت که کارسنج محصول یک گروه از مشاوران آموزشی مجرب است و نه یک گروه از برنامه نویسان کامپیوتری. به عبارتی کارسنج ابزار مشاوره است. در حقیقت مهمترین هنر کارسنج آن است که توانسته روشهایی که مشاوران در طول سالها تجربه اندوزی و سعی و خطا بدان ها رسیده اند را به الگوریتمهایی تبدیل نموده که کامپیوتر بتواند با استفاده از آنها ، همچون یک مشاور باتجربه و کارآزموده اطالعات را تحلیل نماید و نتایج را در اختیار قرار دهد.

بنابراین شاید بتوان کار اصلی کارسنج را تبدیل روشهای تحلیل مشاوران آموزشی به الگوریتمهای قابل اجرا توسط سیستم است.

نکته جالب آن است که برخی از مشاوران آموزشی که در کار خود بسیار خبره نیز هستند ، اغلب روشی سیستماتیک برای تحلیل داده ها ندارند و معمولا بر اساس تجربیات خود تحلیل می نمایند.

به همین جهت فرایند تولید الگوریتمهای مورد استفاده ، پرهزینه ترین و دشوارترین بخش کار است که مستلزم صرف انرژی و زمان بسیارزیادی جهت تولید ، تست و رفع خطاهای آن است.

وظیفه تولید الگوریتمهایی که در تحلیل و ارزیابی اطلاعات مورد استفاده قرار می گیرند بر عهده ”هسته مشاوران“ قرار دارد. بدیهی است که الگوریتمهای مورد استفاده کارسنج نیز نیاز به بهبود مستمر و جایگزینی با روشهای جدیدتر و کارآتر را دارند که این وظیفه نیز بر عهده ”هسته مشاوران“ گذارده شده است.

هسته مشاوران کارسنج چه کسانی هستند؟

هسته مشاوران کارسنج اغلب از کسانی هستند که سالهای پیاپی در مدارس طراز اول تهران به عنوان دبیر ، معاون آموزشی و مشاور آموزشی خدمت نموده اند.

نکته آخر اینکه:

در آغاز پروژه کارسنج سوال این بود که ”آیا کامپیوتر می تواند اطلاعات را به خوبی یک انسان تحلیل کند؟“ پاسخ مثبت است و کارسنج محصول همین تفکر است. اما به زودی سوال جدی تری مطرح خواهد شد و آن اینست که :

”آیا انسان می تواند به خوبی کامپیوتر اطلاعات را تحلیل کند؟“

کارسنج و تسهیل ارتباطات:

یکی از عملکردهای بسیار جالب توجه کارسنج ، ایجاد بستر مناسب ارتباطی است. تبادل پیام میان دانش آموزان با یکدیگر و دانش آموزان با مسئول پایه ، در آغاز صرفا به عنوان یک ابزار ارتباطی ساده مطرح بود اما آنچه در عمل شاهد آن بوده ایم ، آنست که این ابزار ساده توانسته است فضای ارتباطی میان دانش آموزان با مشاور پایه را بسیار تسهیل نماید و دانش آموزانی را که معمولا در حاشیه هستند را وارد فضای ارتباط نماید که قطعا ایجاد و تقویت این فضای تعامل می تواند تاثیر بسزایی در بهبود وضعیت فرهنگی و آموزشی دانش آموزان داشته باشد.

همچنین ارتباط مستمر اولیاء با مشاور پایه تا حدی در این فضا بهبود یافته است که البته موفقیت در این حوزه نیازمند تلاش بیشتری است.

کارسنج و نظارت بر دانش آموزان:

در سیستم کارسنج ، هر پایه تحصیلی دارای یک هویت مستقل است. کارسنج امکانات کنترلی کاملی را در اختیار مشاور پایه قرار می دهد. این ابزارها که به تدریج و بر اساس نیاز به کمیت و کیفیت آن افزوده می شود ، این امکان را به مسئول پایه می دهد که بتواند عملکرد فردفرد دانش آموزان را به طور دقیق و مستمر زیر نظر بگیرد؛ کاری که بدون وجود کارسنج ، اگر نگوئیم محال است لااقل باید بپذیریم بسیار بسیار دشوار است.

زمانی که اطلاعات مختلف – شامل ساعات مطالعه ، نمرات کوئیز ها ، کارنامه ها – در سامانه کاسنج ثبت می گردد بلافاصله وضعیت هر دانش آموز با اطلاعات جدید به روز شده و اطلاعات جدید در اختیار مشاور قرار می گیرد.

نقطه عطف همه تحلیل های مرتبط با دانش آموزان ، “لیست اولویتهای مشاوره” است. یکی از مشکلات مشاوران پایه که در اغلب مدارس شاهد آن هستیم آنست که همیشه تعدادی از دانش آموزانی که نیازمند مشاوره هستند به دالیل مختلف از چشم مشاور پایه دور می مانند.

لیست اولویتهای مشاوره ، دانش آموزان را بر اساس تناسب “میزان مطالعه” و “نتیجه آزمون ها” اولویت بندی نموده و به مشاور پایه اعلام می کند که در حال حاضر با توجه به آخرین ارزیابی ها کدام دانش آموز نیاز بیشتری به مشاوره دارد ؛ یعنی مطالعه زیادی داشته اما در آزمون ها نتایج خوبی کسب نکرده است.

کارسنج و نظارت بر عملکرد دبیران:

نظارت بر دبیران در سیستم سنتی معموال بر پایه نظرسنجی از دانش آموزان )فرمهای رسمی یا اظهارنظرهای غیررسمی( انجام می گیرد.

در سیستم کارسنج ، علاوه بر بهره گیری از روش نظرسنجی از دانش آموزان – که البته بسیار دقیق تر و سریع تر انجام می شود – عملکرد دبیر در دو جنبه دیگر نیز به صورت مستند مورد ارزیابی قرار می گیرد.

نخست میزان زمانی که دانش آموزان جهت مطالعه درس مورد نظر صرف می کنند و دوم سطح آزمون هایی که دبیر از دانش آموزان می گیرد. در این حالت است که ارزیابی معلمان صرفا بر اساس نظرسنجی نخواهد بود و عملکرد دبیر در طی سال نیز شاخص بسیار مهمی در ارزیابی وی خواهد بود. کاری که پیش از این نیازمند صرف زمان و بکارگیری تخصص زیادی بود.

کارسنج ، ابزار کارآمد مدیریت:

کارسنج می تواند علایم حیاتی یک مجموعه آموزشی را هر لحظه ردیابی کند و در مواقع لزوم هشدارهای لازم را در اختیار مدیر مجموعه قرار دهد. بسیار اتفاق افتاده که مدیر یک مجموعه به دلیل عدم اطلاع به موقع از مشکلات موجود در سیستم خود ، دچار بحران شده و ناچار به پذیرش هزینه های متعدد گردیده است. به طور مثال مدیر باید اطلاعات به روز از میزان رضایت و یا نارضایتی دانش آموزان و اولیاء را از بخشهای مختلف بداند ، در جریان عملکرد مشاوران مختلف باشد و …

مدیر مدرسه
مشاور پایه
دبیران اولیا دانش آموز

کارسنج می تواند عملکرد واحد های مختلف زیرمجموعه هر مدیر را ارزیابی نموده و چکیده آن را در اختیار مدیر قرار دهد و از بروز بحران پیشگیری نماید.